Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (Türkiye ETS)
Düzenleyici Hazırlık, Piyasa Erişimi ve Stratejik Konumlanma.
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (Türkiye ETS), Türkiye’nin amiral gemisi niteliğindeki karbon fiyatlandırma aracıdır. Sistem; ulusal iklim hedef düzeyini küresel karbon piyasası uygulamalarıyla uyumlu hâle getirmek ve sanayinin AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM/CBAM) gibi mekanizmalar karşısındaki rekabetçiliğini korumak amacıyla tasarlanmıştır.
Türkiye ETS’nin devreye alınmasına hazırlık sürecinde, düzenlemeye tabi şirketlerin ve piyasa katılımcılarının erken konumlanması gerekmektedir. Bu kapsamda kurum içi kapasitenin geliştirilmesi, emisyon azaltım stratejilerinin oluşturulması ve Türk Emisyon Tahsisatları (TEA) ticaretine hazırlık ön plana çıkmaktadır.
Climate Balanced, şirketlerin Türkiye’nin gelişmekte olan karbon piyasasında öncü konum almasına destek olmak amacıyla düzenleyici içgörü, kapasite geliştirme hizmetleri ve piyasa desteği sunmaktadır.
ETS’yi Anlamak: Maliyet Etkin Karbonsuzlaştırma için Küresel Bir Mekanizma
Emisyon Ticareti Sistemi (ETS), diğer adıyla emisyon üst sınırı ve ticareti, hükümetlerin toplam sera gazı emisyonları için bir üst sınır belirlediği ve kapsamdaki kuruluşlara emisyon tahsisatlarını tahsis ettiği veya ihale yoluyla sunduğu piyasa temelli bir mekanizmadır. Şirketler, doğrulanmış fiili emisyonlarına eşdeğer miktarda tahsisatı ellerinde bulundurmak zorundadır; aksi hâlde yaptırımlarla karşılaşırlar. Bu yapı, emisyonların verimli biçimde azaltılması için finansal teşvik oluşturur.
Temel ETS Terimleri
Emisyon üst sınırı (Cap): Sistem kapsamında izin verilen azami emisyon miktarı
Tahsisat (Allowance): 1 ton CO₂ eşdeğeri (tCO₂e) emisyona izin veren hak
Tahsis (Allocation): Tahsisatların ücretsiz veya ihale yoluyla dağıtılması
Ticaret (Trading): Piyasa katılımcıları arasında tahsisat alım-satımı
Uyum (Compliance): Fiili emisyonlara karşılık gelen tahsisatların teslim edilmesi
Sayfada yer alan ifadeye göre, Dünya Bankası’nın 2024 referansıyla dünyada 38 ETS yürürlüktedir ve bunlar küresel sera gazı emisyonlarının %17’sinden fazlasını kapsamaktadır. Başlıca piyasalar arasında AB ETS, California Cap-and-Trade, Çin ulusal ETS’si, Kore ETS’si ve çeşitli alt ulusal programlar yer almaktadır.
ETS’ler; emisyon azaltımı, maliyet kontrolü, politika öngörülebilirliği ve piyasa inovasyonunu birlikte destekleyen araçlar olarak sunulmaktadır.
Türkiye’nin ETS Yolculuğu: PMR’den Piyasa Açılışına
Aşama I: PMR – Karbon Piyasalarına Hazırlık Ortaklığı
2014–2021 döneminde Türkiye, Dünya Bankası ortaklığıyla PMR Programını yürütmüş ve yerli bir ETS için teknik ve kurumsal temeli oluşturmuştur. Program kapsamında şu çalışmalar öne çıkmıştır:
- Pilot İzleme, Raporlama, Doğrulama (İRD) düzenlemesi
- Sektör bazında emisyon verisi toplanması
- ETS tasarım simülasyonları ve hukuki çerçeve çalışmaları
- Enerji, çimento, demir-çelik gibi temel sektörlerde paydaş istişareleri
Aşama II: PMI – Partnership for Market Implementation
Web sayfasına göre Türkiye, PMR üzerine inşa edilen PMI Programı ile şu alanlarda çalışmaktadır:
- ETS tasarım seçeneklerinin ve emisyon üst sınırı belirleme mekanizmalarının nihai hâle getirilmesi
- Tahsis kuralları ve ticaret prosedürlerinin tanımlanması
- TEA kayıt sistemi altyapısının geliştirilmesi
- Düzenleyici kapasitenin ve sanayi hazırlığının güçlendirilmesi
- AB SKDM/CBAM ve gönüllü karbon piyasalarıyla politika bağlantılarının tasarlanması
Sayfadaki ifadeye göre, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Türkiye ETS düzenlemelerini gelecek yasama döngüsünde resmen duyurması ve ilk uyum aşamasının ulusal İRD sistemi kapsamındaki büyük yayıcılara odaklanması beklenmektedir.
Türkiye ETS ve SKDM/CBAM: Stratejik İklim Riski Yönetimi
Avrupa Komisyonu’na göre SKDM/CBAM’ın kesin uygulama dönemi 2026 itibarıyla başlamaktadır. Sayfada da vurgulandığı üzere bu mekanizma, Türk ihracatını doğrudan etkileyebilecek başlıca sektörlerde karbon maliyeti baskısı yaratacaktır. Bunlar: çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojendir.
Sayfaya göre işlevsel bir yerli ETS’nin kurulması, Türkiye açısından şu nedenlerle kritik görülmektedir:
- AB karbon fiyatlandırmasıyla uyum sağlayarak çifte karbon maliyetini önlemek
- Sanayi rekabetçiliğini ve ticaret akışlarını korumak
- Karbon gelirlerini AB’ye aktarmak yerine yurtiçinde tutmak
- Yüksek emisyonlu sektörlerde uzun vadeli ihracat yapılabilirliğini güvence altına almak
Nasıl Destek Oluyoruz?
Düzenlemeye Tabi Şirketler için Destek
- Şirketiniz yakında Türkiye ETS uyum kapsamına girecekse, şu alanlarda destek sunulmaktadır:
- Emisyon yükümlülüğünüzün ve kıyas ölçütlerinin anlaşılması
- Kurum içi izleme ve ticaret sistemlerinin kurulması
- Tahsisat yönetimi ve emisyon azaltım stratejilerinin tasarlanması
- Tahsisat teslimi, raporlama ve denetim yükümlülüklerine hazırlık
ETS hazırlığı bugünden başlar; erken hareket eden kuruluşlar maliyet ve maruziyetlerini daha etkin yönetebilir.
Kapasite Geliştirme ve Eğitim
Climate Balanced, aşağıdaki gruplar için Türkiye ETS odaklı özelleştirilmiş eğitim programları sunduğunu belirtmektedir:
- Sektör birlikleri
- Sektör temsilcileri
- Tesis yöneticileri
- Kurumsal ESG ekipleri
Eğitim başlıkları:
- ETS temelleri ve terminoloji
- Tahsis ve emisyon üst sınırı yönetimi
- Kayıt sistemi işlemleri ve ticaret kuralları
- SKDM/CBAM ve gönüllü piyasalarla bağlantılar
Düzenleyici gelişmelerin önünde kalmak için kurum içi karbon piyasası okuryazarlığı inşa edin.
Piyasa Stratejisi Geliştirme
Şirketlere şu alanlarda destek verilmektedir:
- Farklı tahsisat fiyat senaryoları altında maliyet etkilerinin analizi
- Uyum ve azaltım stratejilerinin modellenmesi
- Spot ve vadeli TEA piyasalarına katılımın değerlendirilmesi
- İç karbon fiyatlandırması ve gölge fiyatlama sistemlerinin tasarlanması
- Proaktif bir TEA stratejisiyle uyum yükümlülüğünü fırsata dönüştürün.
Türk Emisyon Tahsisatlarının (TEA) Alım-Satımı
Sayfada belirtildiği üzere, Türkiye ETS operasyonel hâle geldikçe Climate Balanced sektörler ve kayıt sistemleri genelinde Türk Emisyon Tahsisatları (TEA) ticaretini kolaylaştırmayı hedeflemektedir.
Bu kapsamda şu taraflara destek verileceği belirtilmektedir:
- Aşan TEA’larını değerlendirmek isteyen tahsisat sahipleri
- Öngörülen emisyonlarını karşılamak için tahsisat temin etmek isteyen alıcılar
İster riskten korunma, ister ticaret, ister uyum amacıyla hareket edin; TEA piyasasında yol almanıza destek olunur.
Kimler Bizimle Çalışmalı?
- Düzenlemeye hazırlanan sanayi yayıcıları
(çimento, enerji, metaller vb.) - Kurum içi karbon fiyatlandırması ve uyum planları geliştiren ESG ve sürdürülebilirlik ekipleri
- Üyelerini eğitmek ve adil piyasa kurallarını savunmak isteyen sektör birlikleri
- TEA alıcıları veya mevcut TEA sahipleri
- SKDM/CBAM riskine maruz kalan ve Türkiye ETS uyumunu stratejik avantaja çevirmek isteyen ihracatçılar
Milli Karbon Piyasasına Hazır Olun!
İster uyuma hazırlanıyor, ister kurum içi kapasite geliştiriyor, ister TEA ticaretini değerlendiriyor olun; Climate Balanced, Türkiye’nin gelişen ETS yapısında güvenilir çözüm ortağı olarak konumlanmaktadır.
Türkiye ETS Masamız ile iletişime geçin: trading@climatebalanced.com
Hazırlık değerlendirmesi veya eğitim teklifi talep edin.
